Szydłowiecki cmentarz żydowski to jeden z największych zachowanych w Polsce. Powstał w drugiej połowie XVII w., z początkiem masowego osadnictwa Żydów i powołaniem żydowskiej gminy wyznaniowej. Z biegiem lat zajmował coraz większy obszar; bo chowano na nim nie tylko Żydów z Szydłowca, ale i pobliskich, a nawet dalej położonych miejscowości, nie mających własnego cmentarza – z Suchedniowa, Bodzentyna, Wąchocka, Psar.

Dzisiejszy obszar cmentarza to mniej więcej 1/3 jego dawnej powierzchni. Jeszcze w 1945 roku kirkut graniczył od zachodu z dzisiejszą ulicą Kościuszki. W roku 1957 władze cmentarz zamknęły, a następnie przeznaczyły jego teren pod zabudowę. Na jego najstarszej części urządzono boisko nowo wybudowanego liceum ogólnokształcącego, na kolejnych – dom towarowy i sklep meblowy – dzisiaj market "Lewiatan". Nagrobki z tego terenu przeniesiono na teren obecnie istniejącego cmentarza, umieszczając je ciasno obok siebie w kilku rzędach. Cmentarz otoczono kamiennym murem, wybudowano też bramę nawiązującą stylistycznie do tradycyjnego zdobnictwa żydowskiego.

W wyniku kilkakrotnych inwentaryzacji ustalono, że na obecnym obszarze kirkuta znajduje się 3100 nagrobków. Mają formę tradycyjnej żydowskiej macewy – prostokątnej kamiennej płyty, często zaokrąglonej w górnej części. Na każdej jest umieszczona inskrypcja w języku hebrajskim i piktogram z symboliką dotyczącą życia zmarłego. Groby pochodzą głównie z lat 1901 – 1939. Około 20% to nagrobki starsze, z lat 1851 – 1900. Najstarszych, z lat 1831 – 1850 jest tylko około 60.

Nagrobki były wystawiane zwykle w pierwszą rocznicę śmierci. Ich symbolika nawiązuje do płci zmarłej osoby, zajęcia, a także jej pobożności. Na przykład świece w lichtarzu, niekiedy złamane, występują tylko na nagrobkach kobiet; bo właśnie do kobiety należało ich zapalanie w piątkowy wieczór i rozpoczynanie świętowania szabatu. Księgi ustawione na półce, na nagrobkach męskich mówią o tym, że zmarły był rabinem, uczonym w Piśmie, nauczycielem lub lektorem w synagodze. Dłonie w charakterystycznym geście błogosławieństwa symbolizują potomka biblijnego rodu kohenów, czyli kapłanów. Wizerunek lwa mówił o szerzeniu i obronie wiary, jeleń to symbol pokolenia Naftalego, korona na nagrobkach męskich i żeńskich symbolizuje wyjątkową religijność. Gołąb to zgoda i miłość małżeńska, a orzeł, umieszczany głównie na nagrobkach kobiet mówi o opiekuńczej pomocy Pana, odwadze i miłości. Ptak w locie, trzymający w dziobie złamaną gałązkę życia to symbol zmarłej przedwcześnie niezamężnej dziewczyny. Ptak karmiący pisklęta informuje o śmierci młodej matki wychowującej dzieci.

Żydowskie inskrypcje nagrobne są odmienne od chrześcijańskich. Podkreślają żal i pustkę po zmarłym, opisują jego życie i cechy charakteru. Ich wyjątkowość podkreśla także język hebrajski, który był u polskich Żydów, mówiących w jiydysz lub po polsku – wyłącznie językiem modlitwy. Wśród szydłowieckich macew nie ma dwóch takich samych, a kunszt wykonania liternictwa i piktogramów wystawia jak najlepsze świadectwo szydłowieckim kamieniarzom. Szydłowiecki cmentarz jest odwiedzany przez wielu potomków pochowanych tu osób, a także chasydów - wyznawców nauki cadyka, spoczywającego w ohelu wybudowanym niedawno w miejscu jego pochówku.

(kp)

Sport

Prestige Karate CUP 2019

19 października 2019 roku reprezentacja Kyokushin Karate Matsushima Polska "MUSHIN" Honbu Dojo...

Więcej...
Międzynarodowy Turniej Shinkyokushinkai

Trzynastu zawodników z Akademii Karate Szydłowiec reprezentowało nasze miasto w V...

Więcej...
Rozgrywki sportowe - grali w kosza i tenisa

3 sierpnia odbył się Turniej Tenisa Ziemnego o Puchar Burmistrza Szydłowca. W turnieju zwyciężył...

Więcej...
Na kortach o puchar Burmistrza

Zapraszamy do udziału w rywalizacji sportowej. 3 sierpnia (sobota) od godz. 9.00 na kortach przy...

Więcej...

Edukacja

Przedszkolaki po pasowaniu

„Pasowanie na Przedszkolaka” to jedna z najważniejszych uroczystości  w Przedszkolu Samorządowym...

Więcej...
„Szkoła Pamięta”

W Sadku są takie miejsca, o których trzeba pamiętać, wiedzą o tym pracownicy i uczniowie...

Więcej...
Uroczystość wręczenia odznaczeń przyznanych z okazji Dnia Edukacji Narodowej

 24 października br. podczas uroczystej gali zorganizowanej z okazji Dnia Edukacji Narodowej...

Więcej...
School and family - ERASMUS+

Dyrektor oraz grono pedagogiczne Publicznej Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w...

Więcej...

Kultura

koncert w Muzeum „W krajobrazie tradycji – DŹWIĘKAMI WOKÓŁ STRYJEŃSKIEJ”

Wieczór 17 października br. w Zamku Szydłowieckich i Radziwiłłów rozbłysnął feerią muzycznych...

Więcej...
Komunikat!

Wydział Informacji i Promocji Urzędu Miejskiego w Szydłowcu jest w trakcie opracowywania...

Więcej...
Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych laureatem "Wierzby"

Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu zdobywcą dwóch pierwszych nagród w konkursie...

Więcej...
XXVII PRZEGLĄD KAPEL I ZESPOŁÓW LUDOWYCH STYLIZOWANYCH im. JANA DERLETY

XXVII PRZEGLĄD KAPEL I ZESPOŁÓW LUDOWYCH STYLIZOWANYCH im. JANA DERLETY organizowany przez...

Więcej...