W miejscu dzisiejszego zamku istniał już w XIII wieku rycerski gród obronny, broniący przeprawy przez rozlewiska rzeki Korzeniówki na szlaku Końskie – Wierzbica – Iłża. Zbudowano go na sztucznej wyspie, umocnionej drewniano-ziemnymi konstrukcjami. Drewniane ściany grodu zastąpiono prawdopodobnie jeszcze w XIII lub XIV w. murami z kamienia ułożonymi na pionowo wbitych palach, których resztki znaleziono pod dziedzińcem. Fundatorem zbudowania niewielkiego murowanego dworu był najprawdopodobniej Jakub Szydłowiecki.

W latach 1470 – 1480 Stanisław Szydłowiecki, kasztelan radomski i żarnowski, wybudował murowany zamek złożony z dworu mieszkalnego, wieży bramnej i muru obronnego. Dojazd do zamku zapewniał most zwodzony. Czterokondygnacyjną część mieszkalną zbudowano z kamienia, na piętra i do wieży wiodły z dziedzińca zewnętrzne drewniane schody. Budynek został otynkowany, a naroża ozdobiono szaroniebieskimi boniami.

Po śmierci Stanisława Szydłowieckiego, w latach 1514 – 1517 dalszą rozbudowę zamku podjął jeden z jego synów, Mikołaj. Wybudował dwupiętrowe skrzydło wschodnie i dostosował do niego istniejący już budynek starego dworu. Od południa powstał mur kurtynowy, łączący skrzydło wschodnie z wieżą bramną, wybrukowano dziedziniec. W reprezentacyjnej części wschodniego skrzydła urządzono loggię widokową. W ciągu około dziesięciu lat powstała wspaniała, renesansowa rezydencja magnacka. Wokół zamkowej fosy założono ogród i zwierzyniec.

Zamkowe wnętrza zdobiły bogate polichromie, których autorami byli Stanisław Samostrzelnik i malarz Piotr, którego na prośbę Krzysztofa Szydłowieckiego, przysłał z Królewca przyjaciel Krzysztofa, Albrecht Hohenzollern.

Dzisiejszą postać zamku zawdzięczamy Radziwiłłom, którzy zostali właścicielami Szydłowca w roku 1548. Radziwiłłowie bardzo dbali o swoje szydłowieckie dobra. Były one oczkiem w głowie Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki“, który dokonał gruntownej modernizacji zamku. Zmienił komunikację, dobudowując od strony dziedzińca zewnętrzną klatkę schodową, rozbudował loggię wschodniego skrzydła, dobudował narożne bastiony z balkonami widokowymi. Prace kontynuował po jego śmierci syn, Albrycht Władysław, wymieniony w inskrypcji umieszczonej w pięknym portalu z radziwiłłowskimi herbami, umieszczonym w 1629 roku nad wewnętrznym, parterowym wejściem do wschodniego skrzydła.

Zamek upiększali tekże następni właściciele. Mikołaj Radziwiłł i jego żona Maria z Gawdzickich, mieszkający w zamku od 1788 roku, urządzili na nowo komnaty wschodniego skrzydła. Wnętrza otrzymały dekoracje malarskie, wybudowano kominki, piece, położono ozdobne posadzki. Anna Sapieżyna, która w 1802 roku, po śmierci ostatniego spadkobiercy, Macieja Radziwiłła, kupiła zamek na licytacji od rządu austriackiego, urządzała pokoje zamkowe w modnym wówczas stylu empire. Ich śladem jest piękny wystrój jedynej zachowanej z tych czasów komnaty II piętra, tzw. „saloniku sapieżyńskiego“. Niestety – w 1802 roku Anna Sapieżyna, namawiana przez ministra skarbu księcia Druckiego-Lubeckiego, odsprzedała szydłowieckie dobra skarbowi Królestwa Polskiego.

Po powstaniu listopadowym po którym Królestwo Polskie nie tylko straciło własną autonomię lecz formalnie przestało istnieć, a jego obszar stał się częścią Rosji – tzw. Krajem Przywiślańskim, zamek nadal wchodził w skład dóbr rządowych. Tak zaczął sie jego powolny upadek. Począwszy od lat 30-tych XIX wieku zamek powoli niszczał. Był użytkowany jako siedziba dzierżawcy dóbr rządowych i skład zbożowy, po powstaniu styczniowym przeszedł pod zarząd Moryca Engemana, który urządził w nim skład piwa. Na szczęście jeszcze w 1847 roku wyposażenie kaplicy zamkowej przeniesiono do kościoła św.Zygmunta.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, szydłowiecki zamek został uznany za zabytek. Niszczejące pomieszczenia zaczęto częściowo remontować, choć dotyczyło tpo tylko zachodniego skrzydła. Opiekę nad obiektem sprawowało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół“ , następnie „Związek Strzelecki“. Górne sale II piętra skrzydła zachodniego wykorzystywano na przedstawienia teatralne i zabawy obywatelskie, dolne na magazyny. Dzięki funduszom rządowym zamek udało się uratować przed dewastacją i ruiną remontując pokrycie dachu, usuwając gruz wypełniającu skrzydło wschodnie i naprawiając otwory okienne i ściany.

W czasie wojny zamek zamieszkiwali uchodźcy wysiedleni przez Niemców z terenów Polski zajętych przez III Rzeszę a także Żydzi, gdyż Szydłowiec okupanci zamienili w otwarte getto.

Po wojnie przeprowadzono gruntowne prace remontowe całego obiektu, zakończone w 1963 roku. Poddano konserwacji zabytkową kamieniarkę portali i okien, częściowo zrekonstruowano i zakonserwowano polichromie zewnętrzne i wewnętrzne. W zamku otwarto dom kultury z kinem studyjnym i biblioteką publiczną. Od roku 1965 mieściła się w w zamku Międzywojewódzka Pracownia Konserwacji Zabytków, a w 1975 otwarto unikalne w skali europejskiej Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych.

(kp)

Sport

Rozgrywki sportowe - grali w kosza i tenisa

3 sierpnia odbył się Turniej Tenisa Ziemnego o Puchar Burmistrza Szydłowca. W turnieju zwyciężył...

Więcej...
Na kortach o puchar Burmistrza

Zapraszamy do udziału w rywalizacji sportowej. 3 sierpnia (sobota) od godz. 9.00 na kortach przy...

Więcej...
IX TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ OSP O PUCHAR BURMISTRZA

W niedzielę 07.07.2019 r. na Orliku w Majdowie odbył się IX Turniej Piłki Nożnej Ochotniczych...

Więcej...

Edukacja

Od września ruszy Akademia Wiedzy

Na kilka dni przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego mamy dobre wiadomości dla uczniów...

Więcej...
Gdzie radosna zabawa to codzienność

Od września 2019 roku Miejski Zespół Żłobków w Szydłowcu czeka na kolejne dzielne dzieciaczki....

Więcej...
Przed nowym rokiem szkolnym

Wakacje to czas, kiedy w murach szkolnych uczniowski gwar zastępują odgłosy prac remontowych....

Więcej...
UROCZYSTOŚĆ NADANIA SZTANDARU SZKOŁY

"Sztandar to symbol, świętość. Jego miejsce tkwi gdzieś między hymnem narodowym a przysięgą...

Więcej...

Kultura

XXVII PRZEGLĄD KAPEL I ZESPOŁÓW LUDOWYCH STYLIZOWANYCH im. JANA DERLETY

XXVII PRZEGLĄD KAPEL I ZESPOŁÓW LUDOWYCH STYLIZOWANYCH im. JANA DERLETY organizowany przez...

Więcej...
Kultura Łączy Pokolenia

Takich sierpniowych dni w Szydłowcu jeszcze nie było. Przez cały weekend 23-25 sierpnia, na...

Więcej...
Zapraszamy na dożynki

Szanowni Państwo!
Podobnie, jak w latach ubiegłych gmina Szydłowiec organizuje Dożynki Gminne....

Więcej...
Festiwal muzyki disco- polo

14 lipca na stadionie Szydłowianki Szydłowiec odbył się 8 Pomidzi Hit Festiwal. Zabawa trwała do...

Więcej...